Erdoğan Munis Kimdir?

ortgam                    RESSAM ERDOĞAN MUNİS

 

Sanatı, Yaşamı, Kişiliği

Nüfus kayıtlarına göre 05.02.1933 yılında, Manisa’da doğduğu görülür. Aslında aile içinde anlatılana bakılırsa, Balıkesir yakınlarında bir demiryolu istasyonunda, beş çocuklu bir ailenin, dördüncü çocuğu olarak dünyaya gelir. Kalabalık bir memur ailesi içinde, sık sık kent değiştirerek, kısıtlı olanaklara karşın, oldukça mutlu bir çocukluk dönemi yaşamıştır.

İlkokula Akhisar’da (Manisa) başlar. 1940-42 de, İkinci Dünya Savaşı yıllarında, Kütahya yakınlarında, dedesinin köyü olan Köprüören bucağında, iki yıl, beş sınıflı bölge ilkokulunda öğrenimini sürdürür. Köy yaşamı onda çok özel izlenimler bırakır. Ailesi yeniden Akhisar’a dönünce, ilkokulu orada tamamlar. Daha sonraki gençlik dönemi yılları hep Bandırma’da geçer. Deniz kenarındaki bir evde, denizle iç içe yaşarken, ortaokula devam eder ve ortaokulu Bandırma’da bitirir. Bu yıllarda tam bir deniz tutkunu olmuştur.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Türkiye’nin ve ailesinin kısıtlı olanakları içinde, mutlaka öğrenime devam etmek isterken, kendini Bolu  öğretmen okulunda yatılı öğrenci olarak bulur. Doğasının hayranı olduğu Bolu’da bir yıl kalıp, Balıkesir Necatibey Öğretmen Okuluna geçiş yapar. Necatibey Öğretmen Okulu ideal bir eğitim kurumu olarak inşa edilmiş ve donatılmıştır. Modern olanakları, çok seçkin öğretim elemanı kadrosu vardır. Okulun resim-iş atölyeleri, laboratuvarları, müzik ve spor salonları, zengin kitaplığı örnek olacak niteliktedir.

Erdoğan Munis resim sanatına bu seçkin ortamda ilgi duymuş ve ilk adımlarını atmıştır. Resim öğretmeni olan ressam Adnan Turani’nin teşvikiyle, 1951 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü’nün Resim-İş Bölümü’nün sınavını kazanarak, hem yüksek öğrenim olanağına kavuşmuş, hem de sanatçı olma idealine güçlü bir destek bulmuştur.

Gazi Eğitim Enstitüsü, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında, orta öğretime öğretmen yetiştiren, fen, edebiyat, resim-iş, müzik ve beden eğitimi bölümleri bulunan bir yüksek okuldur. Resim-İş bölümündeki hocaların hepsi Almanya, Fransa, Avusturya gibi Avrupa ülkelerinde bilgilerini geliştirmiş çok değerli eğitimcilerdir. Örneğin ressam Refik Epikman, ressam Malik Aksel, seramikçi ve bölüm başkanı Hakkı İzet, grafik ve fotoğrafçı Şinasi Barutçu gibi eğitimciler, Türk sanatında önemli kişiliklerdir.

Erdoğan Munis bu eğitim ve sanat ortamında, öğrenme açlığı içinde azimle çalışırken, yabancı dil bilmemenin sanatçı için önemli bir eksiklik olduğunu fark eder. İkinci, üçüncü sınıflar arasındaki yaz tatilinde, öğrenmeye çalıştığı Fransızca’yı geliştirmek amacıyla Fransa’ya gider ve bir öğrenci kampına katılır. Bu olay onun 19 yaşında, Batı Sanatı’nı tanımak için yaptığı ilk atılım olmuştur. 1955 yılında Resim-İş öğretmeni olarak resim bölümünden mezun olur. O sırada Türkiye ile İspanya devletleri arasında kültürel bir anlaşma yapılır ve her yıl iki yüksek öğrenim öğrencisinin değişimi programı başlatılır. Resim-İş Bölümü’ne verilen bir kişilik kontenjan hocalarının ortak kararıyla Erdoğan Munis’e tahsis edilir.

Sanatçı bir yıl kalmak üzere İspanya’ya gider, Madrid Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nin “Renkli Resim, Kompozisyon” atölyesinin misafir öğrencisi olur. İspanyolca öğrenmeye başlar, gece kurlarında desen çalışmalarına katılır, Madrid’teki Prado Müzesi’nde “büyük ustaların inceliklerini öğrenme” çalışmaları yapar. Oradaki müzeleri de gezerek, bilgi ve görgüsünü arttırır.

Yurda dönüşünde (1956), Batı Kültürü’ne pencere açmak amacıyla kurulmuş, yabancı dil ağırlıklı beş okuldan birisi olan Konya Maarif Koleji’ne, resim-iş öğretmeni olarak atanır. Öğretmen ve sanatçı Erdoğan Munis resim çalışmalarına aralıksız devam ederken, yerel gazetelere sanatla ilgili yazılar yazar. İlk kişisel sergilerini Konya’da açar ve çevreden çok ilgi, teşvik görür.

1958 yılında Fransızca öğretmeni Esin Munis ile evlenir. Aynı yıl askerlik görevine başlar ve Konya Assubay Okulu’nda resim öğretmeni olarak vatani görevini tamamlar. Resim çalışmalarını her yıl Konya’da sergilemeye devam ederken, 1961 yılında kent merkezinde bulunan  Kayalı Park’ta düzenlenen açık hava sergisinde onun yapıtları geniş halk topluluklarıyla buluşur. Bu dönemde yağlıboya tabloları genellikle peyzaj. natürmort ve toplumsal içerikli, figüratif anlayışlı, empresyonizme yakın, renkçi kompozisyonlardır. Beşinci resim sergisini Ankara’da, Milli Kütüphane Galerisi’nde düzenleyerek, Konya’nın dışına açılmaya başlar.

1961 yılında Konya’da yeni açılan Selçuk Eğitim Enstitüsü’nde görevlendirilir. Yirmi iki yıl çalışacağı bu okul, 1978 de Yüksek Öğretmen Okulu’na, Selçuk Üniversitesi’nin kurulmasıyla da Eğitim Fakültesi’ne dönüşecektir. 1970 yılında yeni kurulan Mimarlık- Mühendislik Akademisi’nde, 1975 yılına değin Temel Sanat Eğitimi (Basic Design) ve resim derslerini de vermiştir. Akademi daha sonra fakülte olarak Selçuk Üniversitesi’nin çekirdeğini oluşturacaktır.

1962 yılında, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, 4489 sayılı kanundan yararlanılarak Fransa’ya gönderilir. Fransız okullarında resim eğitimini inceler. Paris’de ünlü bir resim okulu olan Académie Julian’a bir dönem devam eder, Aynı zamanda Louvre Müzesi’nde inceleme ve araştırmalar yapar. Dünya’nın en önemli sanat merkezlerinden birisi olan bu kentte, tanınmış galerilerde açılan sergileri izler ve sanatçılarla tanışır. Paris’te ve daha sonra gittiği, güney Fransa’nın kültür merkezlerinden Montpellier kentinde yaptığı yoğun çalışma ve gözlemler, onun resim sanat anlayış ve düşüncelerinde çok önemli değişimlere, gelişmelere neden olur. Figüratif resimden uzaklaşıp soyut (nonfigüratif) araştırmalara yöneldiği görülür. Fransa’da yaptığı renkçi (lekeci) çalışmalarını, üç ay kaldığı Montpellier kentinde sergilemek fırsatını da bulur. Bu sanatçının yedinci kişisel resim sergisidir.

1963 yılında Konya’ya dönen Munis, Selçuk Eğitim Enstitüsü’ndeki görevine devam ederken, resim çalışmalarını daha da yoğunlaştırır. Bir taraftan da ilk yazılı eseri olan “Evrimi ile Yazı Sanatı” adlı kitabını yayınlar. Milli Eğitim Bakanlığı’nca yardımcı ders kitabı olarak kabul edilen bu eserin yıllarca pek çok baskısı yapılır. Konya Selçuk Eğitim Enstitüsü’nde resim öğretmenliği devam ederken çoğunlukla sanat tarihi ve yazı dersleri vermektedir. Ankara, Konya, Isparta ve Akşehir’de resimlerini sergilemekte ve Türkiye’nin sanat çevrelerinden, eleştirmenlerden çok teşvik edici destekler almaktadır.

Bu dönemde bazı ortak sergilere de katılır. 1968 -1974 yılları arasında Ankara’da açılan “Devlet Resim ve Heykel Sergilerine” her yıl resimleri kabul edilir ve sergilenir. 1960-1961 yıllarında “Varlık” dergisinde siyah-beyaz desenleri yayınlanır.

1975 yılına değin 18 kişisel resim sergisi düzenlemiştir. Daha sonraki yıllarda ülkemizdeki siyasal çalkantıdan etkilenen sanatçı, resim çalışmalarına ve sergilerine ara vermek zorunda kalmıştır. Konya Mimarlık-Mühendislik Akademisi’ndeki ek öğretmenlik görevi sırasında “Perspektif-Görünge Bilgisi” adlı eserini yazar. Ekonomik nedenlerle bu eser teksir kitap olarak yayınlanır. 1974 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nın başlattığı Mektupla Öğretim Programı’na, Eğitim Enstitüleri Türkçe Bölümü için “Yazı” adlı kitabını hazırlar.  Sekiz fasikül olarak yayınlanan bu eserin telif hakkı Bakanlık tarafından satın alınmıştır.

Ressam Erdoğan Munis, 1981 yılında Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi’ndeki görevinden kendi isteğiyle emekliye ayrılır. Önce Konya Birinci Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunan Fleksan A.Ş. adlı firmada Genel Müdür olarak yeni bir göreve başlar. Orada hem yönetici hem de bu ambalaj firmasının grafikeridir. Bu firma 1983 yılında sahip değiştirir. Yeni adı Papirus Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. olur. Sanatçı 1993 yılının sonuna değin çalıştığı firmada, kağıt ve alüminyum folyo gibi malzemeden imal edilen poşet halindeki ambalaj çeşitlerinin değişik sektörlere girip, yaygınlaşmasına önayak olmuş, pek çok grafik tasarımlar, amblemler yapmıştır.

Sanatçının iki kızı vardır. Biri Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni Işın Sever, diğeri Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde görevli Prof. Dr. Gülden Ersöz’dür.

Ressam Erdoğan Munis 2004 yılından beri Mersin’de yaşamaktadır. Sanatçının 57 yıllık eşi, emekli Fransızca öğretmeni ESİN MUNİS 10 Mayıs 2014 tarihinde vefat etmiş ve Mersin’de toprağa verilmiştir.

Leave a Comment